27 października 2018 | Luks Sfera
Kameralny koncert kultowego zespołu „Bielizna”, którego działalność przypadła na okres aktywności niezależnych wydawnictw drugiego obiegu w Polsce. Założycielami zespołu byli dwaj znajomi z Politechniki Gdańskiej – Jarosław Janiszewski oraz Jarosław Figura. Zespół jest zaliczany do kręgu Gdańskiej Sceny Alternatywnej.
Fot. Vasilis Flouris
Video: Krzysztof Chaos Olechnowicz
20 – 21 października 2018 | Luks Sfera
Prowadzenie: Ania Witkowska
Podczas warsztatów „Dobry wybór” pod okiem artystki Ani Witkowskiej uczestnicy wykonali art zine i wspólnie zastanowili się nad celowością i przeznaczeniem wyprodukowanego nakładu własnego. Warsztaty sprowokowały do zadawania pytań o stosunek do otaczającej rzeczywistości i dały narzędzia do odważnego jej skomentowania. Stworzony w trakcie dwudniowych warsztatów art zine został wydrukowany i stał się częścią ekspozycji „Nakład własny”.
Efektem warsztatów był art zine „Jemy”.
W warsztatach udział wzięły: Yuliia Miasoiedova, Ewa Staśkiewicz, Zuzanna Kiercel, Marianna Macura
Prowadząca:
Ania Witkowska – artystka sztuk wizualnych, graficzka i projektantka, absolwentka wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Dwukrotna stypendystka MKiDN, w 2011 roku została nominowana wraz z Adamem Witkowskim do Nagrody Deutsche Banku – Spojrzenia. Anna Witkowska jest autorką projektów książek i katalogów artystycznych wydawanych m.in. przez Gdańską Galerię Miejską, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku, Państwową Galerię Sztuki w Sopocie, BWA Wrocław. Zaprojektowała okładki do płyt MAPY, Arszyna, Emitera, Mikołaja Trzaski, Adama Witkowskiego, Trupa Trupa, Rimbaud, Voice Electronic Duo, Radia Symulator. W 2017 opracowała identyfikację nowo powołanego Muzeum Sztuki Nowoczesnej NOMUS/Oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku. Wykłada w Akademii Sztuki w Szczecinie, gdzie współprowadzi pracownię Książki Artystycznej oraz Publikacji Multimedialnych.
26 października 2018
Biblioteka Główna UG
Partnerzy wydarzenia: Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego i Austriackie Forum Kultury
Archiwa to przestrzenie generatywne, laboratoria politycznego i kolektywnego zaangażowania – narzędzia aktywizmu kulturowego, które umożliwiają legitymizację nowych form wiedzy. W panelu dyskusyjnym poświęconym współczesnym archiwom udział wzięły badaczki zajmujące się dokumentacją działań społecznych i artystycznych. Poruszone zostały m.in. kwestie dotyczące metod tworzenia baz danych i ochrony praw autorskich, jak i sposobów systematyzowania i poszerzenia publicznego dostępu do informacji. Zaprezentowane zostały projekty, które mają na celu udostępnianie alternatywnych opowieści o sztuce i życiu artystycznym poprzez format archiwum.
Prelegentki:
Helene Baur – dyrektorka basis-wien, Centrum Dokumentacji Sztuki Współczesnej w Austrii, działającego od 1997 roku. basis-wien zajmuje się gromadzeniem efemeryd, katalogów i artykułów prasowych dotyczących lokalnego obiegu artystycznego po II wojnie światowej.
Marika Kuźmicz – prezeska Fundacji Arton, organizacji non-profit prowadzącej działalność badawczą i wystawienniczą. Fundacja Arton jest obecnie liderem projektu „Forgotten Heritage – European avant-garde art online”.
Joanna Synowiec – artystka wizualna, animatorka kultury. W 2016 wraz z Dominiką Łabądź zapoczątkowała projekt „Część wspólna – archiwum społeczne”, którego konsekwencją było stworzenie projektu Grupa Robocza Archiwum Społeczne (GRAS).
Zofia Reznik – badaczka sztuki, kuratorka, animatorka kultury, doktorantka na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie przygotowuje rozprawę poświęconą mikronarracjom o twórczości wrocławskich artystek lat 70. XX w.
Katarzyna Lewandowska – historyczka sztuki, feministka, kuratorka, działaczka na rzecz praw istot nieludzkich i wykluczonych. W badaniach skupia się na poszukiwaniu cielesności w sztuce współczesnej, wykorzystując dyskurs filozofii feministycznej.
Moderacja:
Dorota Walentynowicz – artystka wizualna i kuratorka; obszar jej artystycznych i teoretycznych zainteresowań dotyczy styku fotografii, nowych mediów i sztuk performatywnych oraz relacji przedmiotu i podmiotu fotograficznej reprezentacji.
20 października 2018 | Luks Sfera
Gośćmi drugiego spotkania byli młodzi twórcy i wydawcy pism i publikacji artystycznych:
Ilustracja: Dolne Miasto Pany (Kora Kowalska, Szymon Szyszko)
Michał Chojecki – grafik, artysta wizualny, autor książek, założyciel Oficyny Peryferie – działającej w Warszawie pracowni sitodruku i wydawnictwa publikującego książki artystyczne i art-ziny. Adiunkt na Wydziale Grafiki ASP w Warszawie. W 2015 roku obronił doktorat w dziedzinie książki artystycznej. Prowadzi szeroko zakrojoną działalność edukacyjną z zakresu self-publishing i produkcji książki artystycznej
Maciej Salamon i Maciej Chodziński – gdańscy twórcy wizualni, działający razem w grupie artystycznej “Krecha”, która w latach 2006–2009 wydała 9 autorskich wydań magazynu artystycznego Krecha. Grupa Krecha stworzyła liczne ilustracje do Gazety Wyborczej i Notesu na 6 tygodni. W swoich realizacjach indywidualnych Maciej Salamon zajmuje się sitodrukiem, ilustracją, grafiką projektową i tworzeniem murali, a także działalnością muzyczną (w zespole Nagrobki), a Maciej Chodziński tworzy video i instalacje, zajmuje się też malarstwem, grafiką i sitodrukiem.
Przemysław Gulda – pisarz, dziennikarz kulturalny, znawca kultury punk rocka. Ukończył prawo na Uniwersytecie Gdańskim, przez kilkanaście lat wykładał filozofię i historię prawa na Wydziale Prawa i Administracji UG. Jeszcze w liceum prowadził własne pismo trzecioobiegowe, potem był członkiem kolektywu wydawniczego anarchistycznej Mać Pariadka, od lat na stałe związany z trójmiejską „Gazetą Wyborczą”. Jego teksty goszczą stale na łamach gdyńskiej „Blizy” i nowojorskiego Nowego Dziennika, okazjonalnie m.in. w Chimerze, Filmie, Podróżach. Prowadzi bloga muzycznego na portalu natemat.pl.
Moderacja:
Aleksandra Grzonkowska, Anna Ratajczak – Krajka
13 października 2018 | Luks Sfera
Pierwsze spotkanie „Rola i rozwój wydawnictw niezależnych po 1989 r. w Polsce” odbyło się z udziałem twórców, którzy przed rokiem 2000 aktywnie uczestniczyli w tworzeniu i projektowaniu magazynów o sztuce i niezależnych publikacji artystycznych w Gdańsku.
Ilustracja: Dolne Miasto Pany (Kora Kowalska, Szymon Szyszko)
Gośćmi spotkania byli:
Paweł Paulus Mazur – rysownik, poeta, prozaik, animator wydarzeń kulturalnych, członek i współzałożyciel Formacji „Totart” (od 1990- Fundacji Totart) skupiającej poetów, performerów, plastyków i muzyków. W ramach działalności wydawniczej grupa twórców związanych z Totartem wydała w 1992 roku pismo niezależne “Metafizyka społeczna”. Mazur jest autorem 200 rysunków dla tygodnika Przekrój, regularnie rysował też dla Gazety Wyborczej i tygodnika Ozon. Jest autorem okładek płyt m.in. zespołów: Big Cyc, Apteka, Wylkołak oraz komiksów i ilustracji książkowych.
Paweł Dunin Wąsowicz – dziennikarz, publicysta, krytyk literacki, redaktor naczelny miesięcznika kulturalnego Lampa oraz założyciel wydawnictwa „Lampa”. Współpracownik czasopism Przekrój, Machina, Życie Warszawy. Laureat Paszportu „Polityki” w kategorii „kreator kultury” za rok 2005. Dunin-Wąsowicz jest redaktorem wielu antologii literackich, w tym dwu ważnych pozycji dotyczących niezależnego obiegu wydawnictw przed rokiem 2000: „Xerofeeria. Antologia. Polskie alternatywne pisma artystyczne od – ~ do października 1993” oraz „Xerofuria. Antologia-katalog. III warszawski Art Zine Show 1995”.
Jacek Staniszewski – malarz, grafik, performer, muzyk, pedagog, jeden z twórców transawangardy, czyli „nowej gdańskiej ekspresji”. W 1989 roku rozpoczął pracę na ASP w Gdańsku jako adiunkt w Pracowni Projektowania Graficznego prof. Jerzego Krechowicza. Od 1982 roku działał jako muzyk m.in. w takich formacjach jak: Galago, Sun’s Vibration, The Plemniors, Hory Zont oraz Biafra. Założyciel zespoł Chlupot Mózgu. W latach 1986-2001 wykonał ponad 200 plakatów do wystaw, spektakli teatralnych i koncertów. Zaprojektował szatę graficzną płyt gdańskich zespołów: Bielizna, Apteka, Blenders, Ścianka, Kury, Łoskot.
Moderatorka:
Agnieszka Wołodźko – artystka, kuratorka, badaczka i autorka tekstów o sztuce, architekturze i urbanistyce współczesnej. Absolwentka Wydziału Malarstwa i Grafiki w PWSSP w Gdańsku. Od lat 90. Wołodźko aktywnie współtworzyła gdańskie środowisko artystyczne. Jej teksty ukazywały się w wydanym przez Fundację Totart piśmie Metafizyka społeczna oraz w publikacjach Galerii Wyspa. Wołodźko posiada też szeroki zbiór archiwalnych wydawnictw niezależnych i pism artystycznych.
Kuratorki wystawy | Aleksandra Grzonkowska, Dorota Walentynowicz
Identyfikacja graficzna | Weronika Lipniewska
Design i produkcja | Flat Productions
Tematem wystawy są art ziny i inne druki ulotne, które powstawały od II połowy lat 80. do końca lat 90. XX w. w trójmiejskim kręgu artystycznym – zarówno te dedykowane jednorazowym akcjom artystycznym, jak również wydawnictwa ukazujące się regularnie.
Gdańsk może poszczycić się bogatą tradycją wydawnictw niezależnych, zarówno tych publikowanych przez środowiska anarchistyczne, jak również niezależne grupy artystyczne. Do najbardziej popularnych należą druki tworzone przez artystów skupionych wokół takich inicjatyw, galeria Wyspa, galeria C14 i fundacja Tysiąc Najjaśniejszych Słońc, formacja Totart, Otwarte Atelier, wydawnictwo Kubańskie Cycki i wydawnictwo Szszsz oraz kwartalnik „Metafizyka Społeczna”. Istotna była również obecność „Magazynu Sztuki”, który ukazywał się od połowy lat 90. i jako jeden z pierwszych publikował na swoich łamach teksty krytyczne oraz przedruki poświęcone sztuce współczesnej.
Ekspozycja była tłem historycznym, które było odniesieniem dla współczesnego pola wydawniczego oraz specyficznym komentarzem i obrazem dla zachodzących przemian. Do prezentacji swoich zbiorów zostali zaproszeni twórcy i przedstawiciele grup artystycznych, którzy w swoich prywatnych archiwach posiadają bogatą kolekcję art zinów i innych wydawnictw alternatywnych.
Na wystawie zaprezentowano m.in. druki Formacji Totart, fundacji Tysiąc Najjaśniejszych Słońc, fundacji Wyspa Progress, galerii Delikatesy Avant-Garde i galerii Koło oraz wybrane numery Magazynu Sztuki i nagrania audio z archiwum Małgorzaty Żerwe.
Specjalnie na tę okazję Joanna Kabala i Andrzej Awsiej (reprezentujący m.in. wydawnictwo Kubańskie Cycki) przygotowali film składający się z materiałów archiwalnych, który prezentuje działalność wydawniczą na przełomie lat 80. i 90. w Gdańsku.
Dodatkowo na potrzeby prezentacji zostały nagrane wywiady z twórcami wydawnictw niezależnych: Agnieszka Wołodźko, Grzegorz Klaman, Paweł Paulus Mazur, Marek Rogulski i Zbigniew Sajnóg oraz założyciele galerii Koło (Jan Buczkowski, Krzysztof Gliszczyński, Dominika Krechowicz, Krzysztof Wróblewski).
Fot. Natalia Grzymała
Nakład własny #1
Sympozjum o niezależnych wydawnictwach artystycznych
12 – 28 października 2018
Luks Sfera (ul. Elektryków 132 B, dawne tereny stoczni Gdańskiej)
Biblioteka Główna UG (ul. Wita Stwosza 53, Gdańsk)
Wydarzenie prezentujące niezależne wydawnictwa artystyczne powstające w Trójmieście od II połowy lat 80. do końca lat 90. XX w. – art ziny, druki ulotne, periodyki alternatywne, art-booki, wydawnictwa podziemne, manifesty artystyczne, kserograficzne hybrydy.
Dlaczego „Nakład własny”? Mimo dominacji internetu i multimediów, drukowane wydawnictwa niezależne rosną w siłę i w Polsce i na świecie, znajdując swoich odbiorców w trakcie licznych art zinowych wydarzeń i festiwali. Dziś, tak jak u swoich początków, druki drugiego obiegu służą jako medium dla subkultur artystycznych, grup walczących o swoje prawa, głoszących niepopularne poglądy lub są po prostu wyrazem artystycznej wizji i indywidualnej estetyki. Unikalne egzemplarze, niezależne od praw rynku wydawniczego, dają swobodę wypowiedzi i kreatywnych poszukiwań swoim twórcom.
Przez trzy październikowe weekendy debatowaliśmy w gronie badaczy, koneserów i artystów na temat kondycji niezależnych wydawnictw w Polsce, tworzyliśmy własne unikalny egzemplarz zina w trakcie warsztatów twórczych i odkrywaliśmy trójmiejską scenę alternatywną. Wśród zaproszonych gości pojawili się zarówno twórcy z Trójmiasta, jak Paweł Paulus Mazur, Jacek Staniszewski czy Maciej Salamon i Maciej Chodziński, jak i krytycy i publicyści z Polski i zagranicy: Helene Baur z Austrii, Zofia Reznik czy Katarzyna Lewandowska. Na wystawie w stoczniowej Luks Sferze zaprezentowane zostały druki archiwalne z niepublikowanych dotąd zasobów gdańskich artystów i kuratorów sztuki. Zwieńczeniem I edycji projektu był koncert legendarnego zespołu „Bielizna”.
W trakcie wydarzenia gdański duet artystyczny Dolne Miasto Pany (Kora Kowalska, Sebastian Szyszko) na bieżąco tworzył dokumentację rysunkową komentującą przebieg dyskusji i spotkań.
Zespół | Aleksandra Grzonkowska, Anna Ratajczak-Krajka, Karolina Staszkiewicz, Dorota Walentynowicz
Kuratorki wystawy | Aleksandra Grzonkowska, Dorota Walentynowicz
Identyfikacja wizualna | Weronika Lipniewska
Design i produkcja | Flat Productions
Tłumaczenia | Marzena B. Guzowska
Dział ilustracyjny | Dolne Miasto Pany
Dział dokumentacji | Natalia Grzebała, Florian Tuercke, Alina Żemojdzin
Poczęstunek | Kolektyw Samo Dobro
Partnerzy projektu:
Austriackie Forum Kultury, Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego, Firma DOMO, Fundacja „Kultury ponad kulturą”, Fundacja Tysiąc Najjaśniejszych Słońc, Fundacja Wyspa Progress, Galeria Koło, Instytut Cybernetyki Sztuki, Luks Sfera, Regionalne Centrum Wolontariatu w Gdańsku, X-Press
Dofinansowano ze środków Miasta Gdańska
Pragniemy podziękować wszystkim osobom zaangażowanym w powstanie wydarzenia „Nakład własny. Sympozjum o niezależnych wydawnictwach artystycznych”.
Debata poświęcona zagadnieniom dokumentacji, re-prezentacji i redystrybucji sztuki performance.
„Sztuka performance istnieje jednocześnie w teraźniejszości i przeszłości, odchodzi i pozostaje; jej tendencji do zniknięcia i dematerializacji przeciwstawia się jej zdolność do pozostawania, zaznaczania się i zostawiania innego rodzaju śladów. Sztuka performance na różne sposoby manifestuje się globalnie w dokumentacyjnych, archiwalnych i dyskursywnych re-prezentacjach. Performance odciska się w pamięci swych widzów, w ich świadectwach, w materialnych przedmiotach i przestrzeniach, w różnych formach «tekstu»: wciąż na nowo ulega rozplenianiu”.
Adrien Heathfield
Na temat form i formatów „życia po życiu” performansu debatować będą:
Jacek Niegoda: artysta wizualny tworzący w obszarach nowych mediów, wideo i performansu; w latach 90. współtwórca głośnego projektu C.U.K.T. (Centralny Urząd Kultury Technicznej).
Waldemar Tatarczuk: artysta sztuki performance, założyciel Ośrodka Sztuki Performance przy lubelskim Centrum Kultury. Obecnie dyrektor Galerii Labirynt w Lublinie.
Barbara Świąder-Puchowska: teatrolożka i publicystka; wykładowczyni Uniwersytetu Gdańskiego. Specjalizuje się w historii najnowszej trójmiejskiej sceny teatralnej.
Joanna Zielińska: kuratorka i badaczka współczesnego performansu. Od 2015 roku jest szefową Działu Sztuk Performatywnych w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.
Moderacja: Dorota Walentynowicz: artystka wizualna i kuratorka; obszar jej artystycznych i teoretycznych zainteresowań dotyczy styku fotografii, nowych mediów i sztuk performatywnych oraz relacji przedmiotu i podmiotu fotograficznej reprezentacji.
SUPERMARKET – Stockholm Independent Art Fair is an international art fair for artist-run spaces, created and managed by artists. Only artist-run galleries and similar artists’ initiatives exhibit, and the focus is on the meeting between audience, art and artists from around the world as much as the exhibition itself. With its clear mission and programme for networking meetings, Supermarket has become a unique platform for Swedish and international artists.
The programme includes the seminar series SUPERMARKET TALKS, an art performance programme, the networking/knowledge exchange meetings programme SUPERMARKET MEETINGS, the PROFESSIONAL NETWORKING PARTICIPANTS programme, and much more. Since 2011 the catalogue is combined with the annual Supermarket Art Magazine.
At SUPERMARKET 2019 CHMURA is represented by:
Angelika Fojtuch, Agata Nowosielska and Florian Tuercke
CHMURA Visual Culture Foundation is a non-governmental organization without permanent space (founded in Gdańsk, Poland). We are nomadic art institution which is developing an online archive based on a collection of artistic life documents. Our intent is to document photographs, drawings and other artifacts, as well as to initiate a discussion on technics, materials and objects which are meant to be archived.
In cooperation with: Polska Institutet Stockholm and Adam Mickiewicz Institute
